Hukuk sistemimizde dava açıldığı anda alacağın miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin imkânsız olduğu ya da davacıdan bu tespitin beklenemeyeceği durumlarda açılan dava…
Hukuk sistemimizde dava açıldığı anda alacağın miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin imkânsız olduğu ya da davacıdan bu tespitin beklenemeyeceği durumlarda açılan dava türüne belirsiz alacak davası denir.
Belirsiz alacak davası, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 107 hükmünde düzenlenmiştir. Bu kurum sayesinde hak sahipleri, alacaklarının miktarını tam olarak bilemedikleri durumlarda düşük bir sembolik (geçici) miktar belirterek dava açabilir ve yargılama sırasında bilirkişi incelemesi ile miktar netleştikten sonra zamanaşımı riskiyle karşılaşmadan taleplerini artırabilirler.
Hukuki Uyarı: Aşağıda sunulan dilekçe örnekleri birer taslak (şablon) niteliğindedir. Alacağın türüne (işçi alacağı, trafik kazası tazminatı, malpraktis, sözleşmeden doğan tazminat vb.), dava şartı arabuluculuk süreçlerine ve taraf sıfatlarına göre dilekçenin içeriği değişiklik göstereceğinden matbu metinlerin doğrudan kullanılması hak kayıplarına yol açabilir.
1. Haksız Fiil / Trafik Kazası Nedeniyle Belirsiz Alacak Dilekçesi Örneği
[........] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad-Soyad], T.C. Kimlik No: [..........], Adres: [....................]
VEKİLİ: Av. [Ad-Soyad], Baro Sicil No: [....], Adres: [....................], UETS No: [..........]
(Dava avukat vasıtasıyla açılıyorsa doldurulmalıdır)
DAVALI: [Ad-Soyad / Şirket Unvanı], [Adres]
DAVA DEĞERİ: HMK m. 107 uyarınca Belirsiz Alacak Davası olarak şimdilik 1.000,00 TL Maddi Tazminat (Manevi tazminat talepleri belirsiz açılamayacağından net olarak: [........] TL Manevi Tazminat)
KONU: Haksız fiil neticesinde uğranılan bedensel zarar ve iş göremezlik tazminatının HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil, [../../....] tarihinde davalı tarafın tam/asli kusurlu eylemi sonucu gerçekleşen haksız fiil/kazada ağır şekilde yaralanmış ve tedavi altına alınmıştır.
- Olay neticesinde müvekkilin beden bütünlüğü ihlal edilmiş, sürekli ve geçici iş göremezlik durumu ortaya çıkmıştır. Müvekkilin çalışma gücü kaybı ve aktüeryal tazminat miktarı ancak mahkemece alınacak Adli Tıp/Bilirkişi raporu sonucunda netleşebilecektir.
- Dava açıldığı tarihte alacağın miktarını tam ve kesin olarak belirlemek imkânsız olduğundan, HMK m. 107 hükmü gereğince şimdilik [1.000,00] TL maddi tazminatın ve yaşanan ağır elem sebebiyle [........] TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili amacıyla işbu davayı açma zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER: TBK m. 49, 53, 54, HMK m. 107 ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: Hastane epikriz ve tedavi belgeleri, Adli Tıp/Bilirkişi incelemesi, Kolluk tutanakları, Tanık beyanları ve sair deliller.
NETİCE-İ TALEP:
Açıklanan nedenlerle;
- Davamızın KABULÜ ile; bilirkişi incelemesi sonucu alacak miktarı netleştiğinde artırılmak üzere HMK m. 107 uyarınca şimdilik [1.000,00] TL Maddi Tazminatın ve [........] TL Manevi Tazminatın haksız fiil tarihi olan [../../....] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep ederim. [../../2026]
Davacı Vekili
Av. [Ad-Soyad]
(İmza)
2. Sözleşmeye Aykırılık ve Cezai Şart Kaynaklı Belirsiz Alacak Dilekçesi Örneği
[........] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
(Dava şartı arabuluculuk tutanağı ektedir)
DAVACI: [Ad-Soyad], T.C. Kimlik No: [..........], Adres: [....................]
VEKİLİ: Av. [Ad-Soyad], Baro Sicil No: [....], Adres: [....................]
DAVALI: [Ad-Soyad], T.C. Kimlik No: [..........], Adres: [....................]
DAVA DEĞERİ: HMK m. 107 uyarınca Belirsiz Alacak Davası olarak şimdilik [5.000,00] TL
KONU: Sözleşmenin ihlali, ödenen bedelin iadesi ve cezai şart alacağının HMK m. 107 uyarınca tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Müvekkil ile davalı arasında [../../....] tarihinde sözleşme akdedilmiş, müvekkil üzerine düşen tüm edimleri ve ödemeleri eksiksiz yerine getirmiştir.
- Davalı taraf borcunu ifa etmemiş, araç/taşınmaz devrini gerçekleştirmemiştir. [........] Noterliği'nin [../../....] tarih ve [........] yevmiye sayılı ihtarnamesine rağmen davalı temerrüde düşmüştür.
- Sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen bedelin iadesi ve sözleşmedeki ceza koşulundan doğan zararın hesabı yargılama aşamasındaki incelemelerle kesinleşeceğinden, işbu belirsiz alacak davası açılmıştır.
HUKUKİ SEBEPLER: TBK m. 112 vd., HMK m. 107 ve sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: Taraflar arasındaki sözleşme, Noter İhtarnamesi, Banka dekontları, Bilirkişi incelemesi.
NETİCE-İ TALEP:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
- Davamızın KABULÜ ile; yargılama esnasında tam miktarı belirlendiğinde artırılmak kaydıyla şimdilik [5.000,00] TL alacağın temerrüt/ihtar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ederim. [../../2026]
Davacı Vekili
Av. [Ad-Soyad]
(İmza)
Belirsiz Alacak Davasında Usul Kuralları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bir davanın "belirsiz alacak davası" olarak açılabilmesi ve usulden reddedilmemesi için şu hususlara azami dikkat edilmelidir:
BELİRSİZ ALACAK DAVA SÜRECİ
[Şartların Varlığı] [Dava Şartı Arabuluculuk] [Talebin Artırılması]
• Alacak miktarı tam • Ticari veya tüketici • Rapor geldikten sonra
bilinemiyor veya tespiti uyuşmazlıklarında dava ıslah harcı ödenmeden
imkânsız olmalıdır. açmadan önce zorunludur. talep artırılabilir.
1. Hakiki Belirsizlik Şartı
HMK m. 107 uyarınca, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarının davacı tarafından bilinmesinin imkânsız olması veya davacıdan tespiti beklenemeyecek bir durumun bulunması gerekir. Alacak miktarı açık, net ve hesaplanabilir (likit) ise belirsiz alacak davası açılamaz; açılırsa dava hukuki yarar yokluğundan reddedilebilir.
2. Manevi Tazminatta Belirsiz Alacak Yasağı
Manevi tazminat talepleri, doğası gereği hakimin takdirine bağlı olduğu ve bölünemeyeceği için belirsiz alacak davası olarak açılamaz. Dilekçede manevi tazminat tutarı net olarak belirtilmeli ve nispi harcı ödenmelidir.
3. Talebin Artırılması (Kısmi Davadan Farkı)
Belirsiz alacak davasında bilirkişi raporu mahkemeye sunulup alacak miktarı netleştikten sonra, davacı ıslah yoluna başvurmasına gerek kalmaksızın ve zamanaşımı engeliyle karşılaşmaksızın dilekçe vererek talebini tam miktara yükseltebilir. Zamanaşımı davanın ilk açıldığı tarihte tüm alacak için durmuş sayılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki fark nedir?
Kısmi davada alacağın tamamı bilindiği halde sadece bir kısmı dava edilir ve kalan kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder. Belirsiz alacak davasında ise miktar başlangıçta bilinemediği için sembolik tutarla açılır ve tüm alacak için zamanaşımı davanın açıldığı gün kesilir.
Dava açılırken harç nasıl ödenir?
Dava açılırken dilekçede gösterilen geçici dava değeri (örneğin 1.000 TL) üzerinden peşin karar ve ilam harcı ödenir. Yargılama sırasında bilirkişi raporu ile alacak miktarı artırıldığında, eksik kalan harç tamamlanır.
Hukuki Desteğin Önemi
Belirsiz alacak davası; dava türünün yanlış seçilmesi durumunda davanın usulden reddi veya zamanaşımı kayıpları gibi ciddi riskler barındırır. Hak kaybına uğramamak ve sürecin doğru yönetilmesini sağlamak adına dava dilekçesinin alanında uzman bir dava ve usul hukuku avukatı vasıtasıyla hazırlanması tavsiye edilir.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar