Evlat edinme, hem evlat edinmek isteyenler hem de sıcak bir yuvaya kavuşacak çocuklar için hayatı tamamen değiştiren, son derece hassas ve hukuki koruma altındaki bir süreçtir. Türk Medeni Kanunu (…

Kanunda aranan şartlar, evlat edinilecek kişinin yaş grubuna ve tarafların medeni hallerine göre farklılık gösterir.

Kanunda aranan şartlar, evlat edinilecek kişinin yaş grubuna ve tarafların medeni hallerine göre farklılık gösterir.

1. Küçüklerin Evlat Edinilmesi Şartları

Henüz ergin (18 yaşını doldurmamış) olmayan çocukların evlat edinilmesi, en sık karşılaşılan evlat edinme türüdür. Bu süreçte iki temel yöntem mevcuttur:

A) Birlikte Evlat Edinme (Eşler Tarafından)

Evli çiftler çocukları ancak birlikte evlat edinebilirler; evli bir kişinin tek başına (eşinin rızası veya istisnai durumlar dışında) evlat edinmesi mümkün değildir.

• Evlilik Süresi ve Yaş Şartı: Eşlerin en az 5 yıldır evli olması veya her iki eşin de 30 yaşını doldurmuş olması gerekir.
• Üvey Çocuğu Evlat Edinme: Eşlerden biri, diğer eşin biyolojik çocuğunu evlat edinmek istiyorsa; en az 2 yıldır evli olmaları veya evlat edinecek eşin 30 yaşını doldurmuş olması yeterlidir.
• Deneme Süresi: Çocuğun, evlat edinen aile yanında en az 1 yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması zorunludur.
• Üstün Yarar ve Diğer Çocukların Korunması: Evlat edinmenin küçüğün yararına olması ve evlat edinenlerin varsa diğer çocuklarının haklarının/durumlarının zedelenmemesi gerekir.

B) Tek Başına Evlat Edinme

Evli olmayan kişiler tek başlarına evlat edinebilirler ancak evli kişilerin tek başına evlat edinebilmesi sadece kanunda sınırlı olarak sayılan istisnai durumlarda mümkündür.

• Yaş Şartı: Bekar (evli olmayan) kişinin tek başına evlat edinebilmesi için en az 30 yaşını doldurmuş olması şarttır.
• Evli Kişinin Tek Başına Evlat Edinme İstisnaları: 30 yaşını doldurmuş evli bir kişi, şu durumlardan birini ispat etmek şartıyla tek başına evlat edinebilir:
• Eşinin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ispat ederse,
• Eşinin en az 2 yıldır nerede olduğunun bilinmediğini belgelerse,
• Mahkeme kararıyla eşinden en az 2 yıldır resmen ayrı yaşadığını kanıtlarsa.

C) Yaş Farkı ve Rıza Şartları

• Yaş Farkı: Evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az 18 yaş fark bulunmalıdır.
• Küçüğün Rızası: Ayırt etme gücüne sahip olan (genellikle 11-12 yaş ve üzeri) küçüğün rızası alınmadan evlatlık ilişkisi kurulamaz.
• Anne ve Babanın Rızası: Küçüğün biyolojik anne ve babasının rızası şarttır. Bu rıza, küçüğün doğumundan itibaren 6 hafta geçmeden verilemez ve aile mahkemesine sözlü veya yazılı olarak sunulur. Verilen rıza, 6 hafta içinde aynı usulle geri alınabilir.

2. Ergin ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesi

Ergin (18 yaşını doldurmuş) veya kısıtlı (vesayet altındaki) kişilerin evlat edinilmesi de mümkündür ancak şartları küçüklere göre oldukça farklıdır:

• Altsoyun Muvafakati: Evlat edinecek kişinin öz çocukları (altsoyu) varsa, bu çocukların açık rızası/muvafakati aranır.
• Eşin Rızası: Evlat edinilecek ergin veya kısıtlı kişi evli ise mutlaka eşinin rızasının alınması gerekir.
• Bakım ve Birlikte Yaşama Süresi: Aşağıdaki şartlardan en az birinin varlığı ve bu durumun en az 5 yıl sürmüş olması şarttır:
• Bedensel veya zihinsel engeli nedeniyle sürekli yardıma muhtaç kişinin evlat edinen tarafından en az 5 yıldır bakılıp gözetiliyor olması.
• Evlat edinilenin, küçükken evlat edinen tarafından en az 5 yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması.
• Diğer haklı sebeplerin varlığıyla, evlat edinilenin en az 5 yıldır evlat edinen ile aile halinde birlikte yaşıyor olması.

3. Evlat Edinme Davası, Masrafları ve Süresi

Tüm fiili ve idari şartlar tamamlandıktan sonra, evlat edinme ilişkisinin kurulabilmesi için mahkeme kararı şarttır.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Evlat edinmek isteyen kişinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesidir (Aile mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla bakılır).
• Dava Süresi: Evlat edinme davası, mahkemenin iş yoğunluğuna ve sosyal inceleme raporlarının tamamlanma süresine bağlı olarak ortalama 6 ay civarında sürmektedir.
• 2026 Yılı Harç ve Masraf Bilgileri: Evlat edinme davası maktu harca tabi bir dava türüdür. Davanın açılış harçları, tebligat giderleri ve adliye bünyesindeki uzmanların (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) yapacağı sosyal inceleme raporları için ödenen bilirkişi ücretleri dahil olmak üzere 2026 yılı itibarıyla ortalama 4.500 TL ile 6.500 TL arasında mahkeme masrafı (gider avansı) çıkmaktadır.

4. Evlat Edinmenin Hukuki Sonuçları

Evlat edinme kararının kesinleşmesiyle birlikte taraflar arasında tam ve geriye etkili bir soybağı kurulur:

• Velayet ve Bakım: Anne ve babaya ait olan tüm hak ve yükümlülükler (velayet, bakım, eğitim, nafaka vb.) evlat edinene geçer.
• Mirasçılık Hakları: Evlatlık, evlat edinenin tıpkı öz çocukları gibi saklı pay hakkına sahip birinci derece yasal mirasçısı olur. Evlat edinen ise evlatlığa mirasçı olamaz. Ayrıca evlatlığın biyolojik ailesindeki mirasçılık ilişkisi de kesilmez; her iki taraftan da miras alma hakkı devam eder.
• Soyadı ve İsim Değişikliği: Evlat edinilen küçük ise evlat edinenin soyadını alır. Evlat edinen isterse çocuğa yeni bir isim verebilir. Ergin olan evlatlık ise kendi isteğine bağlı olarak evlat edinenin soyadını almayı tercih edebilir.