Haksız Tutuklama Tazminat Dilekçesi Rehberi ve Örneği (CMK m. 141, 142)

Ceza soruşturması veya kovuşturması sürecinde gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin, yargılama neticesinde beraat etmesi, hakkındaki takipsizlik (KYOK) kararının kesinleşmesi veya kanuna aykırı…

Ceza soruşturması veya kovuşturması sürecinde gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin, yargılama neticesinde beraat etmesi, hakkındaki takipsizlik (KYOK) kararının kesinleşmesi veya kanuna aykırı şekilde özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları halinde devlete karşı açabilecekleri davaya haksız tutuklama tazminatı davası denir (CMK m. 141).

Bu rehberde; haksız tutuklama tazminatı davasının şartları, hak düşürücü süreler, görevli/yetkili mahkeme ve kullanabileceğiniz güncel haksız tutuklama tazminatı dilekçesi örneği yer almaktadır.

Haksız Tutuklama Tazminat Davasının Şartları ve Hak Düşürücü Süreler

CMK m. 141 ve 142 hükümleri uyarınca tazminat davası açarken şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Hak Düşürücü Süreler (CMK m. 142/1):
• Beraat veya takipsizlik kararının kesinleştiğinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 ay,
• Kararın kesinleştiği tarihten itibaren ise her halükarda 1 yıl içinde dava açılması gerekir.
• Davalı Taraf: Tazminat davası şahıslara veya mahkemelere karşı değil, Maliye Hazinesi (Devlet Hazinesi) aleyhine açılır.
• Görevli ve Yetkili Mahkeme:
• Görevli Mahkeme: Ağır Ceza Mahkemesi'dir.
• Yetkili Mahkeme: Zarar uğrayanın oturduğu yerdeki Ağır Ceza Mahkemesi'dir. Eğer beraat kararını veren mahkeme kişinin oturduğu yerdeki ağır ceza mahkemesi ise, çıkar çatışmasını önlemek amacıyla en yakın yerdeki ağır ceza mahkemesinde dava açılır.
• Arabuluculuk Şartı Bulunmamaktadır: CMK m. 141 kapsamındaki koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları özel hukuk davası olmayıp kendine özgü bir tazminat davası niteliğinde olduğundan dava öncesi arabuluculuk şartı aranmaz.

Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri

Haksız gözaltı veya tutuklama nedeniyle iki farklı türde tazminat talep edilebilir:

[Maddi Tazminat] > Çalışılamayan dönemdeki net kazanç kaybı + Cezaevi harcamaları + Avukatlık ücreti

[Manevi Tazminat] > Özgürlükten yoksun kalmanın yarattığı elem, itibar kaybı ve ruhsal yıpranma

• Maddi Tazminat: Kişinin tutuklu kaldığı süre boyunca elde edemediği kazanç (çalışıyorsa emsal ücret/maaş bordrosu, çalışmıyorsa net asgari ücret üzerinden hesaplanır), haksız yargılamada ödediği müdafii/avukatlık ücreti ve cezaevinde yaptığı belgelenebilir harcamalar.
• Manevi Tazminat: Kişinin sosyal çevresinde ve ailesinde uğradığı itibar kaybı, cezaevi koşullarının getirdiği ruhsal yıpranma ve elem göz önünde bulundurularak hakkaniyete uygun bir miktar belirlenir.

Haksız Tutuklama Tazminat Dilekçesi Örneği

…… NÖBETÇİ AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE

(Zarar Uğrayanın İkametgah Yeri Mahkemesi)

DAVACI: Adı-Soyadı, T.C. Kimlik No, Adres

VEKİLİ: Av. Adı-Soyadı, Baro Sicil No, Adres, UETS No

(Avukatınız varsa doldurunuz)

DAVALI: Maliye Hazinesi (Adalet Bakanlığı / Hazine ve Maliye Bakanlığı)

DAVA DEĞERİ: …… TL Maddi, …… TL Manevi (Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır)

KONU: CMK m. 141 uyarınca haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların, haksız tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini talebidir.

AÇIKLAMALAR:

• Müvekkil/Şahsım, …… Ceza Mahkemesi’nin ……/…… Soruşturma (veya Esas) sayılı dosyası kapsamında …/…/20… tarihinde gözaltına alınmış ve …… Sulh Ceza Hakimliği’nin …/…/20… tarihli kararıyla tutuklanmıştır.
• Müvekkil/Şahsım, …/…/20… tarihinden …/…/20… tarihine kadar toplam …… gün boyunca haksız yere cezaevinde tutuklu kalmış; …… Ceza Mahkemesi’nin …/…/20… tarihli kararıyla tahliye edilmiştir.
• Yapılan yargılama neticesinde, müvekkil/şahsım hakkında …… Ceza Mahkemesi’nin …/… Esas ve …/… Karar sayılı kararı ile BERAATİNE karar verilmiş ve bu karar …/…/20… tarihinde kesinleşmiştir. Beraat kararı tarafımıza …/…/20… tarihinde tebliğ edilmiş olup 3 aylık yasal hak düşürücü süre içerisinde işbu dava açılmıştır.
• Maddi Zararlarımız: Müvekkil/Şahsım tutuklandığı tarihte ……… firmasında …… TL maaş ile çalışmakta olup haksız tutukluluk nedeniyle işini ve gelirini kaybetmiştir. Ayrıca haksız yargılama sürecinde kendisini savunabilmek için avukatlık ücreti ödemek durumunda kalmış ve cezaevinde zorunlu harcamalar yapmıştır.
• Manevi Zararlarımız: Sabıkası bulunmayan, toplumda ve ailesinde saygın bir yeri olan müvekkil/şahsım, haksız tutuklama nedeniyle derin bir elem, üzüntü ve ruhsal çöküntü yaşamıştır. Şahsi ve mesleki itibarı zedelenmiştir.

HUKUKİ NEDENLER: CMK m. 141, 142 ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER:

• …… Ceza Mahkemesi’nin tutuklama, tahliye, Beraat Kararı ve Kesinleşme Şerhi,
• Cezaevi giriş-çıkış (süre) belgeleri,
• SGK dökümü, maaş bordrosu veya emsal kazanç durum belgeleri,
• Hukuki yardım avukatlık sözleşmesi ve makbuzu,
• Nüfus kayıt örneği ve her türlü yasal delil.

NETİCE-İ TALEP: Açıklanan gerekçelerle;

• Davamızın KABULÜ ile; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla …… TL Maddi, …… TL Manevi olmak üzere toplam …… TL tazminatın, haksız tutuklama tarihi olan …/…/20… tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Maliye Hazinesinden alınarak davacıya ödenmesine,
• Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. (Tarih: …/…/20…)

Davacı / Vekili

(İmza)

Dilekçe Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Noktalar

• Kesinleşme Şerhi Mutlaka Eklenmelidir: Tazminat davasının ön şartı, beraat veya takipsizlik kararının kesinleşmiş olmasıdır. Mahkemeden alınan kesinleşme şerhli karar dilekçe ekine konulmalıdır.
• Faiz Başlangıç Tarihi Doğru Belirtilmelidir: Faizin dava tarihinden değil, haksız gözaltı veya tutuklamanın başladığı ilk günden itibaren işletilmesi talep edilmelidir.
• Gelir Kaybı Belgelenmelidir: Sigortalı çalışanlar için maaş bordrosu ve işten çıkarılma belgesi; serbest meslek sahipleri için vergi levhası ve oda kayıtları dilekçeye eklenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Haksız tutuklama tazminat davasında harç ödenir mi?

CMK m. 142/2 uyarınca, koruma tedbirleri nedeniyle açılan tazminat davaları harçtan muaftır. Dava açılırken başvuru veya karar harcı ödenmez.

Gözaltında geçen süreler için de tazminat istenebilir mi?

Evet. Yalnızca tutuklama değil, haksız gözaltı, yakalama veya adli kontrol tedbirleri nedeniyle de CMK m. 141 uyarınca tazminat talep edilebilir.

Tazminat miktarı neye göre belirlenir?

Maddi tazminat somut belgelere (net ücret, çalışılamayan gün sayısı) göre hesaplanır. Manevi tazminat ise tutuklu kalınan gün sayısı, kişinin sosyal/ekonomik durumu, suçun niteliği ve olayın yarattığı infiale göre hakim tarafından takdir edilir.

Hukuki Desteğin Önemi

Haksız tutuklama tazminat davalarında hak düşürücü sürelerin doğru takibi, faiz başlangıç tarihlerinin tespiti ve eksiksiz bir maddi/manevi zarar hesabı yapılması teknik hukuk bilgisi gerektirir. Hak kaybına uğramamak ve tazminat sürecini eksiksiz yürütmek adına alanında uzman bir avukat ile çalışılması önem taşımaktadır.