Ortak Velayet (Birlikte Velayet) Nedir?

Ortak velayet (birlikte velayet), anne ve babanın boşanmış olsalar dahi çocuklarının bakımı, gözetimi, eğitimi ve geleceği üzerindeki velayet haklarını eş zamanlı ve eşit şekilde kullanmaya devam…

Ortak velayet (birlikte velayet), anne ve babanın boşanmış olsalar dahi çocuklarının bakımı, gözetimi, eğitimi ve geleceği üzerindeki velayet haklarını eş zamanlı ve eşit şekilde kullanmaya devam etmeleridir. Bu sistemde çocuk kiminle yaşarsa yaşasın, onun hayatını etkileyecek önemli kararlar (okul seçimi, ameliyat onayı, yurt dışı seyahati gibi) her iki ebeveynin ortak rızasıyla alınır.

1. Yargıtay’ın Ortak Velayete Yaklaşımı Nasıl Değişti?

Eski yıllarda Yargıtay, Türk Medeni Kanunu’nda doğrudan bir düzenleme bulunmamasını ve velayetin bölünmezliği ilkesini gerekçe göstererek ortak velayetin "kamu düzenine aykırı" olduğuna hükmediyordu.

Ancak Türkiye’nin imzaladığı uluslararası sözleşmeler (özellikle İnsan Haklarını ve Hürriyetlerini Korumaya Dair Sözleşme’ye Ek 7 No’lu Protokol) iç hukukun bir parçası haline gelince Yargıtay içtihat değişikliğine gitti. Güncel kararlarda, ortak velayetin kamu düzenine açıkça aykırı olmadığı ve çocuğun üstün yararına hizmet ettiği sürece uygulanabileceği kabul edilmektedir.

2. Ortak Velayete Karar Verilebilmesinin Şartları

Mahkemenin ortak velayete hükmedebilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

• Eşlerin Ortak Talebi ve Gönüllülük: Anne ve babanın bu konuda rızasının ve ortak isteğinin bulunması şarttır; zorla ortak velayet kararı verilmez.
• Çocuğun Üstün Yararı: Ebeveynler istese bile, ortak velayet kurulması çocuğun fiziksel, ruhsal veya sosyal gelişimine zarar verecekse hakim bu talebi reddeder.
• İletişim Kurabilme Yeteneği: Anne ve babanın çocukla ilgili kararlarda asgari düzeyde de olsa sağlıklı iletişim kurabiliyor olması gerekir.
• Çocuğun Görüşü ve Uzman Raporu: Çocuk ayırt etme gücüne sahipse (genellikle 8 yaş ve üzeri) onun da fikri sorulur; ayrıca aile mahkemesi uzmanlarının (psikolog, pedagog) olumlu görüş bildirmesi istenir.

3. Ortak Velayetin Avantajları ve Dezavantajları

Avantajları

Dezavantajları

Çocuk, anne ve babasının boşanmasına rağmen her ikisinin de sorumluluğunu ve sevgisini eşit hisseder.

Ebeveynler arasındaki olası yeni çatışmalar çocuğu doğrudan etkileyebilir.

Önemli kararlar ortak alınacağından ebeveynler arasında güç dengesi korunur.

Ebeveynlerin yeni evlilikler yapması halinde süreçte yönetimsel zorluklar çıkabilir.

Çocuğun her iki tarafla da bağları güçlü kalır.

Çocuğun iki farklı düzene ve boşanma gerçeğine adapte olması başlangıçta zor olabilir.

4. Ortak Velayette Nafaka, Şehir Değişikliği ve İptal Süreçleri

Nafaka Nasıl Belirlenir?

Ortak velayette ebeveynler çocuğun eğitim, sağlık ve barınma gibi giderlerine maddi güçleri oranında ortaklaşa katılırlar. Velayetin ortak olması, çocuk yanında kalmayan tarafın nafaka yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz; hakim yine de çocuğun fiilen yaşadığı eve katkı sağlamak üzere uygun bir iştirak nafakasına hükmedebilir.

Şehir veya Ülke Değişikliği Yapılabilir mi?

Ortak velayet altındaki çocuğun yerleşim yerinin (şehir veya ülke) değiştirilmesi normal şartlarda diğer ebeveynin rızasına tabidir. Rıza dışı yapılan ve çocuğun hayatını zorlaştıran tek taraflı taşınmalar, diğer tarafın "velayetin değiştirilmesi" davası açmasına zemin hazırlayabilir.

Ortak Velayetin İptali ve Kaldırılması

Eğer ortak velayet uygulaması zaman içinde yürütülemez hale gelirse, ebeveynlerden biri yükümlülüklerini aksatırsa veya taraflar arasındaki çekişme çocuğun menfaatine zarar vermeye başlarsa, aile mahkemesinde "Velayetin Değiştirilmesi Davası" açılarak velayetin tek bir ebeveyne verilmesi talep edilebilir.