Hukukumuzda evlilik birliği içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu kabul edilir (babalık karinesi). Ancak bu karine her zaman biyolojik gerçeklikle örtüşmeyebilir. Biyolojik olarak babası…
Hukukumuzda evlilik birliği içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu kabul edilir (babalık karinesi). Ancak bu karine her zaman biyolojik gerçeklikle örtüşmeyebilir. Biyolojik olarak babası olmadığını öğrenen koca veya resmiyette babası görünen kişinin gerçek babası olmadığını öğrenen ergin çocuk, bu hukuki bağı ortadan kaldırmak için soybağının reddi davası açmalıdır.
Bu rehberimizde, soybağının reddi davasına ilişkin kritik usul kurallarını ve hak düşürücü süreleri inceleyecek; somut durumunuza göre uyarlayabileceğiniz 4 farklı soybağının reddi davası dilekçe örneğini sizlerle paylaşacağız.
Soybağının Reddi Davası Nedir ve Kimler Açabilir?
Soybağının reddi davası, çocuk ile babası arasındaki soybağı ilişkisinin biyolojik gerçekliğe uymaması halinde, bu hukuki bağın mahkeme kararıyla iptal edilmesini sağlayan bir aile hukuku davasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 286. maddesi uyarınca bu davayı açma hakkı sınırlı kişilere tanınmıştır:
- Koca: Evlilik birliği içinde doğan çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden koca davayı açabilir.
- Çocuk: Ergin (reşit) olduktan sonra çocuk bizzat dava açma hakkına sahiptir. Çocuk küçük ise, çocuk ile anne/baba arasında menfaat çatışması bulunabileceğinden, çocuğun haklarını savunmak üzere mahkemece bir temsil kayyımı atanır ve dava kayyım vasıtasıyla yürütülür.
- Diğer İlgililer: Kocanın dava açma süresi geçmeden vefat etmesi, akıl hastalığına tutulması veya gaipliğine karar verilmesi halinde; kocanın altsoyu, anası, babası ya da baba olduğunu iddia eden kişi de belirli şartlar altında davayı açabilir.
Hak Düşürücü Süreler Nelerdir?
Soybağının reddi davalarında kanun koyucu sıkı hak düşürücü süreler öngörmüştür. Bu süreler geçtikten sonra dava açma hakkı kural olarak ortadan kalkar:
- Koca için süre: Doğumu, kocanın babası olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yıldır.
- Çocuk için süre: Ergin olduğu tarihten (18 yaşını doldurduktan) itibaren 1 yıldır. Eğer çocuk ergin olduktan sonra biyolojik babanın başkası olduğunu yeni öğrenmişse, bu durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Soybağının reddi davalarında görevli mahkeme kesinlikle Aile Mahkemesi'dir. Aile Mahkemesi'nin bulunmadığı yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
- Yetkili Mahkeme: Taraflardan (davacı veya davalı) herhangi birinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri (ikametgâh) mahkemesi yetkilidir.
Soybağının Reddi Davası Dilekçe Örnekleri
Aşağıdaki taslak dilekçeler somut olayın özelliklerine göre hazırlanmıştır. Dilekçelerin köşeli parantezli alanlarını kendi bilgilerinize göre doldurmanız gerekmektedir.
Dilekçe Örneği 1: Ergin (Reşit) Çocuk Tarafından Açılan Soybağının Reddi Dilekçesi
Erginliğe ulaşan çocuğun, resmiyette babası görünen kişinin aslında biyolojik babası olmadığını öğrenmesi üzerine açacağı dava dilekçesidir:
..................... NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI : [Ad Soyad, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası]
(Avukatınız var ise bu kısmı doldurunuz)
DAVALILAR : 1- [Resmiyetten Çıkarılmak İstenen Babanın Adı Soyadı, T.C. No, Adres]
2- [Annenin Adı Soyadı, T.C. No, Adres]
KONU : Ergin çocuk tarafından açılan soybağının reddi ve nüfus kaydının iptali talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1- Müvekkilin annesi [Annenin Adı] ile resmi kayıtlarda babası olarak görünen davalı [Resmi Babanın Adı], .../.../... tarihinde evlenmişlerdir. Bu evlilik birliği devam ederken müvekkil .../.../... tarihinde dünyaya gelmiş ve babalık karinesi gereği davalı babanın nüfus hanesine tescil edilmiştir.
2- Müvekkilin annesi [Annenin Adı] geçirdiği ağır sağlık sorunları nedeniyle hastanede tedavi gördüğü sırada, müvekkile resmiyette babası olarak görünen davalı [Resmi Babanın Adı]'nın biyolojik babası olmadığını itiraf etmiştir. Anne, müvekkilin gerçek biyolojik babasının üçüncü bir kişi olan [Gerçek Babanın Adı] olduğunu beyan etmiştir.
3- Müvekkil, bu biyolojik gerçeği .../.../... tarihinde öğrenmiş olup, öğrenme tarihinden itibaren kanunda öngörülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde işbu davayı ikame etmiştir. Müvekkilin davalı baba ile hiçbir soybağı ilişkisinin bulunmadığının tespiti amacıyla DNA testi yapılması ve nüfus kaydının düzeltilmesi zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus aile kayıt tablosu, DNA testi (Adli Tıp Kurumu raporu), tanık beyanları, hastane kayıtları ve her türlü hukuki delil.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 286, HMK ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP : Yukarıda açıklanan haklı nedenlerle; davamızın kabulü ile davacı müvekkil ile davalı [Resmi Babanın Adı] arasındaki soybağının reddine, müvekkilin davalı hanesindeki nüfus kaydının iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımızla talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili Av.
[Ad Soyad]
[İmza]
Dilekçe Örneği 2: Koca Tarafından Açılan Soybağının Reddi Dilekçesi (Yurt Dışı / Ayrılık Sebebiyle)
Kocanın, doğumun gerçekleştiği dönemde eşiyle bir arada olmaması veya fiziken hamile kalma sürecine etki edemeyecek durumda olması (yurt dışında çalışma, uzun süreli ayrılık vb.) gerekçesiyle açacağı dava dilekçesidir:
..................... NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI : [Kocanın Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası]
(Avukatınız var ise bu kısmı doldurunuz)
DAVALILAR : 1- [Annenin Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
2- [Küçük Çocuğun Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
KONU : Koca tarafından açılan soybağının reddi ve küçük çocuğa temsil kayyımı atanması ihbarı talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1- Müvekkil davacı ile davalı anne [Annenin Adı], .../.../... tarihinde evlenmişlerdir. Bu evlilik birliği devam ederken .../.../... tarihinde [Küçük Çocuğun Adı] isimli çocuk dünyaya gelmiş ve müvekkilin nüfus hanesine kaydedilmiştir.
2- Ancak müvekkil, yaklaşık [Süre] yıldır çalışmak amacıyla yurt dışında bulunmakta/ayrı yaşamakta olup, çocuğun anne rahmine düştüğü dönemde tarafların bir araya gelmesi ve cinsel birliktelik yaşaması fiilen imkansızdır. Bu durum, çocuğun müvekkilden olma ihtimalini tamamen ortadan kaldırmaktadır.
3- TMK m. 426/2 uyarınca, davanın yürütülmesinde yasal temsilci olan anne ile küçüğün menfaatleri çatıştığından, küçük çocuğa mahkemenizce bir temsil kayyımı atanması için Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ihbarda bulunulmasını talep ederiz. Müvekkilin biyolojik bağı bulunmayan çocukla olan soybağının tespiti amacıyla DNA testi yapılması ve soybağının reddi için bu davanın açılması zarureti doğmuştur.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kayıtları, yurda giriş-çıkış kayıtları (pasaport dökümleri), DNA testi, tanık beyanları ve sair yasal deliller.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 286, m. 291/2, m. 426/2, HMK ve ilgili mevzuat.
NETİCE-İ TALEP : Açıklanan nedenlerle davamızın kabulü ile küçük [Küçük Çocuğun Adı]'nın müvekkilden olmadığının tespiti ile soybağının reddine, davacı hanesindeki nüfus kaydının iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili Av.
[Ad Soyad]
[İmza]
Dilekçe Örneği 3: Koca Tarafından Açılan Soybağının Reddi Dilekçesi (Erken Doğum / Süre Şüphesi)
Evliliğin hemen ardından (örneğin 5 ay sonra) normal süreli bir doğum gerçekleşmesi ve annenin çocuğun başka birinden olduğunu ikrar etmesi durumunda açılacak dilekçe örneğidir:
..................... NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI : [Kocanın Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası]
(Avukatınız var ise bu kısmı doldurunuz)
DAVALILAR : 1- [Annenin Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
2- [Küçük Çocuğun Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
KONU : Biyolojik bağın bulunmaması nedeniyle soybağının reddi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1- Müvekkil davacı ile davalı anne, .../.../... tarihinde resmi nikahla evlenmişlerdir. Bu evlilikten yalnızca 5 ay sonra .../.../... tarihinde bir erkek çocuğu dünyaya gelmiştir.
2- Müvekkil, doğumun erken doğum olup olmadığını tespit etmek amacıyla hekime danıştığında, bebeğin normal süresinde (9 aylık) doğduğu ve hamileliğin evlilik birliğinden çok önce başladığı ortaya çıkmıştır. Davalı anne ile yapılan görüşmede, annenin evlilik öncesinde eski arkadaşı ile yaşadığı birliktelikten hamile kaldığını bizzat itiraf etmiştir.
3- Bu gelişmeler üzerine, çocuğun müvekkil ile hiçbir biyolojik ve genetik bağının bulunmadığı kesinleşmiştir. Yasal süresi içinde, soybağının tespiti ve reddi amacıyla işbu davayı açma zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ DELİLLER : Hastane doğum raporları, hekim mütalaaları, DNA testi (Adli Tıp Raporu), tanık beyanları ve her türlü hukuki kanıt.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 286, HMK ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP : Yukarıda arz edilen haklı nedenlerle; davanın kabulü ile .../.../... doğumlu çocuğun müvekkile ait olmadığının tespitiyle soybağının reddine karar verilmesini, nüfus kaydının düzeltilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Dilekçe Örneği 4: Koca Tarafından Açılan Soybağının Reddi Dilekçesi (Sadakatsizlik / Hastane Raporu)
Evlilik birliği içinde eşin sadakatsizliği sonucunda dünyaya gelen ve resmi raporda biyolojik bağın bulunmadığının belgelendiği durumlar için hazırlanmış dilekçe örneğidir:
..................... NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI : [Kocanın Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası]
DAVALILAR : 1- [Annenin Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
2- [Küçük Çocuğun Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası, Adres]
KONU : Aldatma iddiası ve biyolojik bağın bulunmadığını gösterir hastane raporuna dayalı soybağının reddi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1- Müvekkil davacı ile davalı anne .../.../... tarihinden beri resmi evlidirler. Bu birliktelikten [Küçük Çocuğun Adı] isimli çocuk dünyaya gelmiştir.
2- Davalı anne, evlilik birliği devam ederken müvekkile karşı sadakatsiz davranışlarda bulunmuş ve başka bir şahıs ile birliktelik yaşamıştır. Müvekkil, durumdan şüphelenerek yaptırdığı tıbbi incelemeler neticesinde, [Hastane Adı] Hastanesi tarafından düzenlenen .../.../... tarihli raporda, çocuğun biyolojik babası olmadığını kesin olarak öğrenmiştir.
3- Bu gerçeğin ve rapor içeriğinin müvekkil tarafından öğrenilmesinden itibaren yasal 1 yıllık hak düşürücü süre içinde bu davayı ikame etmekteyiz. Küçük çocuk adına davanın takibi için Sulh Hukuk Mahkemesi'nden bir temsil kayyımı atanması talep edilmiş olup, kayyım kararı mahkemenize sunulacaktır.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kaydı, DNA raporu, [Hastane Adı] Hastanesi Raporu, tanık beyanları ve diğer ikame edilebilir deliller.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 286, HMK ve ilgili yasal mevzuat.
NETİCE-İ TALEP : Davamızın kabulü ile küçük [Küçük Çocuğun Adı]'nın müvekkilden olmadığının tespitiyle soybağının reddine, davacı hanesindeki nüfus kaydının iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımızla talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Soybağının Reddi Dilekçesi Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Soybağının reddi davaları usul kurallarına aşırı sıkı bağlıdır ve bu kurallara uyulmaması haklı olsanız dahi davanın doğrudan reddi ile sonuçlanır:
- Temsil Kayyımı Atanması: Küçük çocuk adına dava yürütülürken, anne ile çocuk arasındaki olası menfaat çatışmasını engellemek için mahkemece bir temsil kayyımı atanması ve davanın bu kayyıma ihbar edilerek yürütülmesi zorunludur.
- DNA Testinin Bağlayıcılığı: Soybağının reddi davasının en temel ve kesin delili Adli Tıp Kurumu tarafından yapılacak DNA testidir. Hâkim, tarafların rızasına bakılmaksızın bu testin yapılmasını resen emreder.
- Gider Avansı ve Masraflar: Dava açılırken mahkeme veznesine adli tıp DNA testi masrafları ve tebligat giderlerini kapsayan gider avansı tam olarak yatırılmalıdır. Gider avansının ödenmemesi davanın usulden reddine yol açar.
- Hak Düşürücü Sürelerin Takibi: Öğrenme tarihinden itibaren başlayan 1 yıllık sürenin geçtiği iddia edilirse dava usulden reddedileceğinden, öğrenme tarihini gösteren deliller (raporlar, mesajlar, yazışmalar vb.) dilekçede açıkça sunulmalıdır.
Sonuç
Soybağının reddi davası, çocuğun mirasçılık ilişkisini, nafaka yükümlülüğünü ve soyadı haklarını tamamen ortadan kaldıran çok ağır hukuki sonuçlara sahiptir. Süreçlerin hatasız yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin doğru tespiti ve davanın kısa sürede sonuçlanması adına alanında uzman bir aile hukuku avukatından profesyonel destek alınması büyük önem taşımaktadır.
Yazar: Demirci Hukuk Ekibi
Tüm Yayınlar