Ticari Davalarda Dava Şartı Arabuluculuk ve Süreç Rehberi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) eklenen 5/A maddesi uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya…

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) eklenen 5/A maddesi uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Ticari hayatta uyuşmazlıkların hızlı, gizli ve daha az maliyetle çözülmesini amaçlayan bu sistemde; üzerinde uzlaşı sağlanan hususlar hakkında yeniden dava açılamaz. Bu nedenle arabuluculuk sürecinin başından sonuna kadar stratejik ve usulüne uygun şekilde yönetilmesi kritik önem taşır.

Hangi Ticari Davalarda Arabuluculuk Zorunludur?

Bir uyuşmazlıkta arabuluculuğun dava şartı olabilmesi için temel kriter; davanın mutlak veya nispi ticari dava niteliği taşıması ve alacak/tazminat talebi içermesidir.

TİCARİ UYUŞMAZLIKLARDA DAVA

AÇMA ÖN ŞARTI: ARABULUCULUK

Zorunlu Arabuluculuğa Tabi Zorunlu Arabuluculuktan

Uyuşmazlıklar İstisna Edilen Haller

Cari Hesap ve Fatura Alacakları İflas ve İflasın Ertelenmesi Davaları

Çek, Senet, Poliçe (Kıymetli Evrak) Çek İptali ve İptal Davaları

Haksız Rekabet Tazminatı İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz

Fikri Mülkiyet / Marka Tazminatı İtirazın İptali (Para Talebi İçermeyen)

Anonim/Limited Şirket Sorumluluk Dav. Tahkim Şartı Bulunan Uyuşmazlıklar

Ticari Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Ticari arabuluculuk süreci, yetkili adliyedeki büroya başvuru yapılmasıyla başlar ve tarafların anlaşması veya anlaşamaması durumunda düzenlenen Son Tutanak ile sona erer.

1. Başvuru ve Yetkili Büro

Başvuru; karşı tarafın (davalının) yerleşim yerindeki veya uyuşmazlığın doğduğu yerdeki Adliye Arabuluculuk Bürosuna veya UYAP Portal üzerinden elektronik ortamda yapılır. Karşı tarafın yetki itirazında bulunması halinde, dosya Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilerek yetkili büro karara bağlanır.

2. Müzakere Aşaması ve İlk Oturum

Atanan arabulucu, taraflarla iletişim kurarak ilk toplantı gününü belirler. Müzakerelere şirket yetkilileri bizzat katılabileceği gibi, özel yetkili vekilleri (avukatları) aracılığıyla da katılım sağlayabilirler.

Toplantıya Katılmamanın Yaptırımı: Mazeretsiz olarak ilk oturuma katılmayan taraf, dava aşamasında haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamını ödemekle yükümlü tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.

3. Gizlilik ve Zamanaşımının Durması

• Gizlilik: Arabuluculuk sürecinde sunulan teklifler, belgeler ve kabuller sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz.
• Zamanaşımının Durması: Arabuluculuk bürosuna başvuru yapıldığı tarihte zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur; son tutanağın imzalandığı gün süreler kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Ticari Arabuluculukta Yasal Süreler

Ticari davalarda arabuluculuk süreci, iş veya tüketici uyuşmazlıklarına kıyasla ticari hayatın dinamiklerine uygun olarak farklı süre kısıtlarına tabidir:

Süreç Aşaması

Yasal Süre

Kural Olarak Tamamlanma Süresi

Görevlendirmeden itibaren 6 Hafta

Zorunlu Hal Uzatma Süresi

Arabulucu tarafından en fazla 2 Hafta uzatılabilir

Azami Toplam Süre

En geç 8 Hafta içinde süreç sonlandırılmalıdır

Anlaşma Belgesinin Hukuki Niteliği ve İcra Edilebilirlik Şerhi

Müzakereler sonunda tarafların anlaşması halinde hazırlanan Anlaşma Belgesi, taraflarca, varsa vekillerince ve arabulucu tarafından imzalanır.

• Doğrudan İlam Niteliği: Anlaşma belgesi taraflar ve taraf avukatları tarafından birlikte imzalanmışsa, herhangi bir mahkeme onayına gerek kalmaksızın doğrudan mahkeme ilamı niteliğindedir.
• İcra Edilebilirlik Şerhi: Belgede taraf avukatlarının tamamının imzası bulunmuyorsa, anlaşmanın ilamlı icraya konu edilebilmesi için Sulh Hukuk Mahkemesinden "icra edilebilirlik şerhi" alınması gerekir.

Önemli Uyarı: Arabuluculuk son tutanağı ile üzerinde anlaşılan hususlarda yeniden dava açılamaz. Bu nedenle ticari alacakların kapsamı, ceza koşulu ve ibra şartları imzalanmadan önce titizlikle incelenmelidir.

Arabuluculuk Ücreti ve Masraflar

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk ücretinin ödenmesi somut olayın sonucuna göre belirlenir:

• Anlaşma Sağlanması Halinde: Arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.
• Anlaşma Sağlanamaması Halinde: Görüşmelerin anlaşmazlıkla sonuçlanması durumunda ilk 2 saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Dava açılması halinde bu tutar yargılama giderlerine eklenerek haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenmezse ne olur?

Son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Eksiklik durumunda mahkeme 1 haftalık kesin süre verir. Süre içinde tutanak sunulmazsa dava usulden reddedilir.

Şirket adına arabuluculuk görüşmelerine kimler katılabilir?

Şirketi temsile yetkili organlar (Müdürler, Yönetim Kurulu Üyeleri) veya arabuluculukta temsil yetkisini içeren özel vekâletnameye sahip şirket avukatları katılabilir.

Arabuluculukta anlaşılan miktar ödenmezse ne yapılmalıdır?

Avukatlarca imzalanmış veya icra edilebilirlik şerhi alınmış anlaşma belgesiyle doğrudan İcra Dairesine başvurularak ilamlı icra takibi başlatılabilir.

Sonuç

Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk; şirketler için uzun süren yargılama süreçlerine alternatif, hızlı ve ekonomik bir çözüm yoludur. Ancak anlaşma sağlanan konularda tekrar dava açılamaması ve hak kaybı riski nedeniyle, arabuluculuk başvurusundan son tutanağın imzalanmasına kadar tüm sürecin bir ticaret hukuku avukatı rehberliğinde yürütülmesi tavsiye edilir.